Laait de supermarktoorlog weer op door flitsbezorgers? “Ik betwijfel of wij daar last van gaan krijgen.”

In Zeist is als tweede stad in de provincie Utrecht de flitsbezorger Flink begonnen. Binnen 10 minuten je boodschappen in huis tegen supermarktprijzen, belooft het Duitse bedrijf. Laait de supermarktoorlog weer op?

Edah, Super, Emté, De Boer, C1000. Wie kent ze nog? Allemaal slachtoffers van de supermarktoorlog die zo’n 18 jaar geleden losbarstte. De grote jongens Albert Heijn en Jumbo namen veel concurrenten over en ook de budgetsupers zoals Lidl en Aldi boekten successen. De laatste jaren lijkt de rust een beetje teruggekeerd in supermarktland, maar er dreigt nu een nieuwe aanval vanuit de flanken door bedrijven zoals Flink, Gorillas, Zapp en Getir. Het zijn de zogenaamde flitsbezorgers die plotseling overal in Nederland lijken op te duiken. Ze zijn nu nog vooral actief in grotere steden, maar breiden snel uit.   

Boodschappen binnen 10 minuten bij je thuis

Het Duitse bedrijf Flink doet de belofte om je boodschappen binnen 10 minuten tegen supermarktprijzen bij je thuis te bezorgen. Ze steken op hun website niet onder stoelen of banken wat ze willen bereiken: een revolutie in supermarktland. Ze doen de belofte je boodschappen binnen 10 minuten thuis te bezorgen tegen supermarktprijzen en €1,80 bezorgkosten.

Flink

Zes jaar geleden begon het verzet met de online supermarkt Picnic in Amersfoort. Daar werd destijds nog een beetje lacherig over gedaan, maar inmiddels bezorgt deze online supermarkt in 120 steden en dorpen. En breidden ze ook al uit naar Frankrijk en Duitsland.

Zondag rustdag of de perfecte dag voor de boodschappen?

De eigenaren van een aantal supermarkten in Zeist heeft een brief gestuurd naar de gemeenteraad. Ze maken zich zorgen over al deze nieuwe concurrentie in de markt. Vooral omdat de openingstijden op één van de drukste dagen, de zondag, nog steeds beperkt zijn door de winkeltijdenwet. Online supermarkten, zoals Flink en Picnic, hoeven zich daar niet aan te houden. Flink bezorgt 7 dagen per week tussen 8 uur ’s ochtends en 12 uur ’s avonds. Sinds vorige week zijn de openingstijden voor de zondagen in Zeist wel tijdelijk verruimd om de corona-maatregelen beter te kunnen opvolgen, maar dat wordt in juli 2022 weer teruggedraaid.

Walter van Dijk (VVD Zeist) ziet ook dat er veel nieuwe ontwikkelingen zijn in de online supermarktwereld: “Ik denk dat we deze maanden eens goed de discussie moeten gaan voeren over die openingstijden op zondag. Wij vinden dat ondernemers de ruimte moeten krijgen, maar een gelijk speelveld is daarbij belangrijk. Als alleen de supermarkt op zondag open mag en niet de bakker die ernaast zit is dat ook oneerlijke concurrentie.”

Julian Wassink (ChristenUnie/SGP Zeist) is vanuit zijn overtuiging tegen de zondagsopening, maar heeft dat principe voor deze coronamaatregel aan de kant gezet. “Maar we zijn er geen fan van als deze openingstijden blijvend worden. Voor ons is de zondag een rustdag, maar los daarvan is het ook voor kleine ondernemers en marktkooplieden een probleem. Die kunnen hier niet tegenop concurreren.”

Walter van Dijk (VVD) en Julian Wassink (ChristenUnie/SGP)

Typisch Nederlandse discussie

Retaildeskundige Erik Hemmes vindt de zondagsopenstelling een typisch Nederlandse discussie: “In de jaren ’60 woonde ik tijdelijk in Oklahoma in Amerika. En zelfs in de staten met de meest strenge gelovigen zijn de supermarkten en winkels op zondag altijd open. Dat is daar nooit een discussie geweest.”

Is die winkeltijdenwet dan niet wat ouderwets? Julian Wassink (ChristenUnie/SGP): “Ik denk dat je het moet omdraaien. Willen we wel zo’n 24/7 economie? Het consumentisme neemt alleen maar toe. Dat zijn ontwikkelingen die niet goed zijn. De huidige wetgeving loopt achter op nieuwe concepten zoals online supermarkten en flitsbezorgers. Daar moeten we dus, ook op landelijke niveau, opnieuw naar kijken.”

In Amerika zijn supermarkten altijd al open geweest op zondag. Daar is het totaal geen discussiepunt

• Retaildeskundige Erik Hemmes

Retaildeskundige Erik Hemmes: “We leven echt in een andere tijd nu. De winkeltijdenwet is ooit in de jaren ‘30 bedacht om middenstanders te beschermen. En in de loop der jaren is hij ook al heel vaak aangepast. De openingstijden worden steeds ruimer omdat consumenten daar gewoon behoefte aan hebben. Bijvoorbeeld dat winkels vaker open zijn, tot laat in de avond en ook op zondag.”  

Maar zijn de kleine ondernemers daar niet de dupe van? “Je moet als kleine ondernemer helemaal niet willen concurreren met supermarkten. Blijf je juist onderscheiden. En ook kleinere winkels en speciaalzaken kunnen best open op zondag of ‘s avonds. Dat is praktisch best te regelen met personeel. En als je niet open wilt of kunt is dat ook prima. Dat moet je eigen afweging zijn als ondernemer.”

Willen we wel zo’n 24/7 economie? Het consumentisme neemt alleen maar toe. Dat zijn ontwikkelingen die niet goed zijn.

• Julian Wassink (ChristenUnie/SGP Zeist)

Online wordt offline

Albert Heijn en Jumbo bezorgen via hun online winkels ook al jarenlang de boodschappen bij klanten thuis. Het concept van Flink en andere flitsbezorgers is dat ze dat binnen 10 minuten na bestelling doen. Ook hebben ze vaak een kleiner assortiment. Erik Hemmen: “Het is nu nog nauwelijks concurrentie voor de bestaande supermarkten, maar deze online flitsbezorgers willen heel snel groot worden. Picnic heeft bijvoorbeeld in vijf jaar tijd al best een bekende naam opgebouwd. Ik denk dat zij straks ook fysieke winkels gaan openen en daarmee dus ook de concurrentie aangaan met de bestaande supermarkten. Kijk maar naar Amazon die dat doet met Amazon Go-winkels. Daar pak je wat je nodig hebt en je loopt naar buiten. Via camera’s en sensoren worden al je boodschappen gescand. Het aankoopbedrag wordt via de app direct afgeschreven van je rekening.”

Niet bang

Mischa Verzuu is manager van de Albert Heijn in Zeist-Kerckebosch en maakt zich nog niet zo druk over de nieuwe concurrent. “Wij zitten buiten het centrum en ik merk nog niks van dat Flink. Ik betwijfel ook of wij daar last van gaan krijgen. Het lijkt me toch meer iets voor studenten en jongeren die in het centrum wonen en die een kratje bier of een bak ijs kopen voor de zaterdagavond. Ze komen het toch ook brengen op een fiets? Dan moeten ze met vijf fietsen komen als je voor je hele week de boodschappen doet, haha.”

Michiel Muller, CEO en oprichter van Picnic, is ook nog niet bang voor de nieuwe concurrent. Hij denkt dat bedrijven zoals Flink vooral concurrentie zijn voor avondwinkels en Thuisbezorgd-achtige concepten. “Picnic is voor gezinnen een echt alternatief voor het zelf naar de supermarkt gaan. Dat is een andere markt dan de vergeten boodschap of een gekoeld sixpack bier laten afleveren tegen een prijs die op dat moment niet zo belangrijk is. En ook nog met zo’n 2 euro bezorgkosten.”

Tomaten

Hoe doen de fractievoorzitters van VVD en ChristenUnie/SGP zelf hun boodschappen? Walter van Dijk (VVD): “Ik vind het zelf nog wel lekker om even buiten te komen na een hele dag achter een computerscherm, dus ik loop gewoon even naar de supermarkt om de hoek.”

Jurrian Wassink (ChristenUnie/SGP) gaat op vrijdag langs een Duitse prijsvechter en op zaterdag naar de markt en een Turkse winkel. “Ik vind het fijn om bijvoorbeeld de tomaten ook even te kunnen zien en te bedenken: waar heb ik zin in vanavond? Ook ben ik best prijsbewust en kijk ik naar de goede aanbiedingen.”

Veel gedoe

En hebben Flink en Picnic een punt als ze zeggen dat boodschappen doen in een supermarkt ook gewoon veel gedoe is? Je moet immers een muntje hebben voor je karretje, dan zoek je je altijd weer suf naar de cocktailprikkers en de pijnboompitten. Vervolgens moet je je kar vol boodschappen uitladen op de lopende band bij de kassa en alles daarna weer inpakken. En dan ook nog met drie loodzware tassen naar huis sjouwen.

“Ach, ja…” zegt Erik Hemmes “Ik zit nu te wachten op een pakket van de online supermarkt Crisp en hoor net dat het een uurtje later komt. Er komen ook nog twee andere pakketjes vandaag. Dus je zit eigenlijk de hele dag te plannen dat je thuis moet zijn voor de bezorgers. Ik heb ook een flesje wijn besteld en dat kan bijvoorbeeld weer niet bij de buren afgeleverd worden, omdat je moet aantonen dat je 18+ bent. Dus die ongemakken die je in de supermarkt misschien weleens hebt, komen gewoon terug in de vorm van nieuwe irritaties rond online bezorging.”