Karel’s hakkenbar gaat na 52 jaar dicht

Er zijn nog een kleine 550 schoenherstellende bedrijven in Nederland en dat worden er elk jaar minder. Ook de hakkenbar van Karel Schrijver in Zeist gaat dicht. “Ik ben 73 en mijn compagnon Willem is ook al 66. We kunnen geen opvolgers vinden en de gezondheid wordt wat minder, dus we hebben besloten om te stoppen.”

Hun hakkenbar die sinds 1970 aan de Bergweg in Zeist is gevestigd gaat voorgoed dicht. Tientallen jaren stonden Karel en Willem als duo in het kleine zaakje. De hele buurt kent ze. “We zijn in al die jaren goede vrienden geworden, want anders hou je dit echt niet vol met z’n tweetjes. We vertellen elkaar zelfs onze geheimen” zegt Willem van der Ziel (66) terwijl hij een nieuwe hak bijslijpt.

Brief uit Frankrijk

In de winkel is het een komen en gaan van klanten die afscheid komen nemen. “We hebben al acht flessen wijn gekregen, omdat in de krant stond dat we dit weekend al dicht gingen, maar dat klopte niet. 30 juli stoppen we pas.” Van een vaste klant uit Frankrijk kregen de twee schoenmakers een lange, handgeschreven bedankbrief. “Deze mevrouw bedankt ons voor de goede service al die jaren. Dat was heel lief en het heeft ons heel goed gedaan. We hebben een foto gemaakt van ons tweetjes voor de winkel en die naar haar opgestuurd.” Dat is gelijk ook wat de schoenmakers het meeste gaan missen aan het werk. “Je maakt veel mee met je klanten, maakt een praatje en deelt lief en leed. Dat gaan we enorm missen.”

We zijn in al die jaren goede vrienden geworden, anders hou je dit niet vol. We vertellen elkaar zelfs onze geheimen.

• Willem van der Ziel, schoenmaker

Familiebedrijf

Willem en Karel werken dus al heel lang samen. Karel leerde het vak van zijn vader Leendert die vanaf 1950 een zaakje in de schuur achter het huis runde. Willem was een leerling die zich later bij het familiebedrijf aansloot. Voor Karel was het duidelijk dat hij schoenmaker zou worden. Ook zijn broers waren schoenmaker.

Hij en Willem leerden het vak grotendeels in de praktijk “Meneer Schrijver was voor mij eigenlijk een tweede vader” vertelt Willem. De winkel aan de Bergweg opende Karel met zijn vader in 1970. “Mijn ouders woonden hier direct achter de winkel en toen mijn moeder overleed is Willem in de woning getrokken. Hij moet nu wel verhuizen, want het pand is verkocht en wordt overgenomen door de buren.”   

Het schoenmakersvak blijft gelukkig nog wel even in de familie, zegt Karel. Zijn zoon Idzert zet het familiebedrijf voort en heeft een zaak in Amersfoort, maar voor de vestiging in Zeist is geen opvolger gevonden. “Het vak zal niet meteen uitsterven, maar er zijn steeds minder schoenmakers. De oudere generatie die nu stopt kan de zaak vaak niet meer verkopen, want er is geen belangstelling.”

Wegwerpmaatschappij

Volgens Margret Hoekenga-Idema (52) van de Nederlandse Schoenmakers Vereniging komt dat omdat de kosten van arbeid heel hoog zijn in Nederland. “Het vak van schoenhersteller is echt een ambacht en mensen zijn niet meer bereid daar voor te betalen. Voor een paar tientjes haal je namelijk ook een nieuw paar schoenen. We leven al langere tijd in een wegwerpmaatschappij en er worden jaarlijks 94 miljoen schoenen afgedankt. Ze worden vrijwel allemaal gemaakt in landen als China, Bangladesh en India waar de lonen laag zijn.” Vroeger gingen schoenen veel langer mee, want ze werden door hele gezinnen keer op keer gedragen en steeds gerepareerd als er iets stuk was.

Schoenontwikkelaar

De enige opleiding tot schoenhersteller die er nu nog is zit in Utrecht. “We zijn blij als we elk jaar een klasje van 12-15 leerlingen kunnen vormen, want je komt niet snel met dit vak in aanraking. De meeste studenten kennen het vak vanuit de familie” zegt Hoekenga-Idema. Er is bij de Dutch Shoe Academy in Utrecht sinds vier jaar ook een nieuwe opleiding waarbij de focus meer ligt op het ontwerpen van schoenen, maar ook daar loopt het nog geen storm. “De eerste leerlingen zijn daar nu afgestudeerd als schoenontwikkelaar en liepen bijvoorbeeld stage bij grote merken als Nike.”

Slippertjes

Van alle schoenen die bij Karel’s hakkenbar gerepareerd worden valt slechts een klein deel in de categorie sneakers. “Terwijl ze nog best goed gerepareerd kunnen worden. We zetten er zo een nieuwe rubberen hak onder.” De meeste schoenen zijn echter van leer, vaak van Italiaanse makelij. “Hier in Zeist lopen de mensen nog wel op goede schoenen. We hebben altijd mooi werk gehad van de kantoorjongens die dat soort betere schoenen dragen. Maar toen ze in coronatijd allemaal thuis gingen werken en daar hun slippertjes aantrokken viel dat ineens weg. Nu gaat het gelukkig weer beter en hebben we werk zat. Maar het houdt een keer op.”

Willem is gek op auto’s en gaat daar zijn tijd in steken. Karel gaat zijn favoriete voetbalclub Quick Amersfoort nog beter volgen. “En af en toe help ik mijn zoon misschien nog eens mee in de zaak als het druk is. Maar ik ga vooral genieten van mijn pensioen.”