Driebergense boer gaat biologisch: 'Je moet echt anders gaan werken'

In 2030 wil Brussel dat 25 procent van de landbouw in Europa biologisch is. Nederland is daar nog lang niet. Boer Simon van de Vendel uit Driebergen is al twee jaar bezig om zijn bedrijf om te vormen naar een biologische melkveehouderij. En dat ging niet zonder slag of stoot.

"Als het goed is geven deze koeien per 1 oktober 2022 biologische melk", zegt Simon van de Vendel trots. "En de kalfjes lopen bij mooi weer tussen de fruitbomen in de nieuwe kalverweide."

Het kleinschalige boerenbedrijf van de familie Van de Vendel aan de Langbroekerdijk in Driebergen bestaat al ruim honderd jaar. "Mijn opa is hier begonnen omstreeks 1900. Ze hadden veel bessenstruiken, een grote groentetuin, een sleepbedrijf met paarden, wat koeien en twaalf kinderen. Compleet zelfvoorzienend."

Simon is de vierde generatie in de familie die het bedrijf runt. En zoon Rick (5) of dochter Yara (2) gaan het misschien ooit overnemen. "Dat moeten ze tegen die tijd zelf weten, maar vooral Rick is wel gek van het boerenleven. Hij kent alle 55 koeien bij naam.

Elk dag gaat bij Simon de wekker om 05.15 uur. Hij gaat eerst de koeien melken die daarna naar het weiland gaan. Zijn vrouw brengt de kinderen naar school en zelf gaat ze naar haar werk. De planning in huize Van de Vendel is vooral in de ochtend heel strak, dus er mag niks mis gaan. Maar Simon zou niet anders willen. "Ik kan niet goed stil zitten. Van een kantoorbaan zou ik gek worden."

Simon van de Vendel is sinds twee jaar bezig met het omvormen van zijn melkveebedrijf naar een biologische boerderij. Het is altijd al een kleinschalig bedrijf geweest: een zogenaamde extensieve veehouderij. De inkomsten komen uit een paardenstalling en zo'n 55 melkkoeien. De melk gaat nu nog naar een grote kaasfabriek die er een beroemde Hollandse gatenkaas van maakt. "Maar straks wordt het melkpoeder. Dat gaat naar fabrieken en wordt onder meer gebruikt voor biologische babyvoeding.

Boer Simon bij zijn melkkoeien

Extensieve veeteelt is een vorm van veehouderij waarbij kleine groepen dieren gevoed worden op grote oppervlaktes land. Extensivering van de landbouw is een stap naar een meer duurzame vorm van landbouw met minder grondstoffen en minder stikstofuitstoot. Het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) ziet extensivering als een belangrijke bedrijfsvorm in de ontwikkeling naar een natuurinclusieve kringlooplandbouw. Slechts zes tot zeven procent van de melkvee- en akkerbouwbedrijven is op dit moment extensief.

Makkelijk was de overgang naar biologisch niet. Veel boeren krijgen de investering die nodig is om een biologische bedrijfsvoering op te starten niet voor elkaar. "Je moet eerst investeren voordat je er geld mee kunt verdienen. Maar voor veel boeren is dat lastig en banken zijn terughoudend. Ze vinden het risico blijkbaar te groot." Van de Vendel vroeg zijn bank of de aflossingen 1,5 jaar stilgezet konden worden tijdens de overgangsfase naar biologisch, maar hij kreeg nul op het rekest. Via een particuliere lening heeft hij de overstap alsnog in gang kunnen zetten.

De nieuwe kalverweide met net aangeplante hoogstamfruitbomen

Er zijn ook veel boeren die naast hun melkveebedrijf een camping beginnen, ijsjes gaan verkopen, pipowagens verhuren of een kinderspeelparadijs beginnen. Maar dat is niks voor Simon. "Ik ben liever gewoon boer."

Naast de biologische elementen, richt Simon zich ook op biodiversiteit. Met verschillende subsidiepotjes vanuit de provincie is er bijvoorbeeld al een natuurvriendelijke slootoever aangelegd tussen Simon's weilanden. Ook de oude fruitboomgaard van zijn opa die ooit werd gekapt om meer ruimte te creƫren kwam met subsidie weer terug. En er is een flinke akkerrand ingezaaid met biologische bloemen.

Er gaat dus heel wat veranderen voor boer Simon. Nu moet hij weer zelf het land op om met een schep zuring uit te steken. De olieachtige zaden van die plant zijn zo sterk dat ze jaren overleven. Zelfs in de magen van een koe. Voordat je het weet zit je hele land er vol mee en dan heb je geen gras meer, dus dat wil je voorkomen. "Eerder konden we dan even spuiten, maar dat mag niet meer. Mijn zoontje Rick van 5 vindt het ook helemaal niks dat we geen kunstmest meer gebruiken. Hij ging altijd gezellig mee op de tractor om het uit te rijden en nu doe ik dat niet meer. Dat vind ie heel stom. Puur eigenbelang dus, haha."

Hoe ziet zijn bedrijf er over dertig jaar uit? "Ik weet het echt niet. Elk jaar veranderen de regels en eisen, dus ik kijk niet te ver vooruit." De hele overgang naar biologisch is voor hem naast noodzaak vooral ook leuk. "Je moet echt anders gaan werken en nieuwe dingen leren. We hebben de natuur lange tijd zoveel mogelijk buiten de deur gelaten. En dat gaat nu weer veranderen. Ik heb er wel zin in."