Overdracht monument in Den Dolder

Het monument aan de Soestdijkerweg te Den Dolder (gemeente Zeist) is opgericht ter nagedachtenis aan de tien mensen die hier op 5 april 1945 zijn gefusilleerd.

De namen van de tien slachtoffers luiden:

A.C.J. Brinkhof, J.H. Brinkhof, G. Dekker, A. van der Hoek, J. Jonk, H. Kemp, H.J. Koningsberger, J. Kouw, H.W. Loddema en R. Vos.

Op donderdag 5 april 1945 omstreeks 7.30 uur, belde een Duitse militair het politiebureau in Zeist met de mededeling dat op de Soestdijkerweg ter hoogte van het perceel nummer 8, tien mannen waren doodgeschoten. Hij gaf opdracht maatregelen te nemen voor het vervoer van de stoffelijke overschotten. Toen de politie bij de genoemde plaats aankwam, vond zij op de verhoogde berm, ongeveer vijftien meter vanaf de Soestdijkerweg tien dode mannen liggen.

In de boerderij op het adres Soestdijkerweg 8 woonde Hendrik Hilhorst. Hij verklaarde dat die morgen omstreeks 6.30 uur een autobus uit de richting van Utrecht was komen aanrijden en dat die vlakbij zijn boerderij was gestopt. Eerst stapten miltairen van de Duitse Wehrmacht uit en daarna tien mannen in burger. Deze tien mannen moesten zich in de berm in een rij opstellen. Tien of meer Duitse militairen vormden een executiepeleton, dat na het in het Duits gegeven commando 'feuer' op die mannen begon te schieten. De tien vielen op de grond, waarna vier mannen nog door één van de militairen een genadeschot kregen. Vervolgens stapten de militairen weer in de bus en reden weg.

Het is goed mogelijk dat de executie bedoeld was als een represaillemaatregel voor een overval op twee SS'ers een week eerder in die omgeving. Eén SS'er werd daarbij gedood en de ander raakte zwaargewond. Slechts van een viertal van hen is iets bekend over illegale activiteiten:

A. van der Hoek hielp onderduikers en was lid van de Binnenlandse Strijdkrachten (BS). Hij behoorde ook tot de KP(knokploeg)-sabotageploeg Maarssen.
Op 19 maart werd hij gearresteerd in Ter Aa, terwijl hij een wapen in zijn bezit had. J. Jonk verschafte hulp aan onderduikers en haalde wapendepots van de bezetter leeg. op 10 februari 1945 werd hij in Scherpenzeel gearresteerd. H.J. Koningsberger deed in 1943 een mislukte poging naar Engeland te ontsnappen, waarna hij in 1943/1944 drie maanden in een Franse gevangenis verbleef. Hij nam deel aan het onderduik-werk en werd op 23 maart 1945 in Amsterdam gearresteerd. Dat zijn vader, dominee J.C. Koningsberger losgeld aan de Duitsers had betaald, toen zijn zoon nog in het Huis van Bewaring aan het Kleine-Gartmanplantsoen in Amsterdam zat, heeft niet mogen baten. R. Vos dook tijdens zijn verlof onder na een periode van tewerkstelling in Duitsland. Op verschillende plaatsen en streken en telkens met andere personen, verichtte hij veel en zwaar illegaal werk. Zijn arrestatie vond plaats op 14 februari 1945 in Amsterdam.

De namen van alle op 5 april 1945 aan de Soestdijkerweg gefusilleerde personen zijn vermeld op de 'Erelijst van namen van hen die voor het Vaderland gevallen zijn', welke is neergelegd in het gebouw van de Tweede Kamer aan het Binnenhof in Den Haag.

De basisschool Kameleon uit Den Dolder heeft het monument al een aantal jaar geadopteerd. In groep 7 en 8 wordt ieder jaar stilgestaan bij de Eerste en Tweede Wereldoorlog en het Oranje Comité 4 en 5 mei organiseert van tevoren voor beide groepen een excursie.
Groep 7 is op excursie geweest naar het Fort de Bilt; een voormalige fusilladeplaats tijdens de Tweede Wereldoorlog. Groep 8 heeft het Anne Frank huis in Amsterdam bezocht. Op 5 april droeg groep 8 het monument aan de Soestdijkerweg over aan groep 7. Hierbij waren ook familieleden van de gefusilleerden aanwezig. In de klas werden gedichten gemaakt, waarvan er een aantal werden voorgedragen en de leerlingen leerden het Wilhelmus.
Het blijkt dat de overdracht van het monument altijd veel indruk maakt op de kinderen. Het haalt de oorlog dichtbij en het maakt ze dankbaar voor het feit dat zij in vrijheid leven. Leerlingen zijn ieder jaar geïntrigeerd door de oorlog en stellen elk jaar weer de vraag hoe een dergelijke gebeurtenis heeft kunnen gebeuren. Hierdoor kunnen we ook goed bespreken dat er momenteel ook nog mensen zijn die niet in vrede leven. Na de plechtigheid van gisteren gaven leerlingen ook aan dat ze het bijzonder vonden om mee te maken. Dat ze de minuut stilte indrukwekkend vonden en in hun buik voelden en dat ze het verdrietig vonden voor de familieleden die erbij aanwezig waren.

Geplaatst

dinsdag 10 april 2018 | 22.29 uur

Laatst gewijzigd

dinsdag 10 april 2018 | 23.49 uur

Auteur

Redactie Slotstad RTV